Energiestrategie De Wolden

De opgave is om in 2040 in gemeente De Wolden volledig energieneutraal te zijn. Dat betekent dat we in De Wolden onze eigen energie opwekken. We geven hier invulling aan door eerst in te zetten op energiebesparing. De energie die we dan nog nodig hebben wekken we duurzaam op. Met deze Energiestrategie bepalen we de strategie om invulling te geven aan onze opgave voor de opwekking van duurzame energie van 0,1 Terawattuur (hierna: TWh) zoals afgesproken binnen de Regionale Energie Strategie (hierna: RES) en onze ambities voor de opwek van duurzame energie zoals die staan omschreven in de Toekomstvisie De Wolden 2022-2040 – Samen aan zet! (hierna: Toekomstvisie). 

Voor de opwekking van duurzame energie zijn de volgende doelen gesteld:

• In 2030 wekt De Wolden 70% van het elektriciteitsverbruik duurzaam op. In de RES Regio Drenthe hebben we afgesproken in 2030 0,1 TWh aan hernieuwbare elektriciteit op te wekken.
• In 2040 wekt De Wolden alle elektriciteit die we in onze gemeente gebruiken duurzaam op. Dit ligt tussen de 0,14 en 0,16 TWh.
• In 2030 is het gasnetwerk van De Wolden volledig gevuld met groengas.
• Bij alle duurzame energieprojecten zetten we in op een lokaal eigenaarschap van minimaal 70%, met een streven naar 100% lokaal eigenaarschap. 

We maken met de Energiestrategie nog geen keuzes welke verkenningen voor de RES-opgave in 2030 daadwerkelijk worden gerealiseerd. Hiervoor moeten eerst de verkenningen worden doorlopen.

Om onze opgaven te realiseren hebben we een strategie nodig waarmee we aan onze opgave voor 2030 en aan die van 2040 kunnen gaan voldoen. Deze strategie bestaat uit verschillende bouwblokken, waarbij we de licht- en donkergroene projecten zien als kansrijk om aan de opgave voor 2030 te voldoen en het paarse bouwblok inzetten om aan onze opgave voor 2040 te voldoen. 

Technologische ontwikkelingen gaan snel. Daarom zijn de bouwblokken van deze Energiestrategie flexibel en de potentiële bijdragen per bouwblok indicatief. Binnen de geldende wet- en regelgeving kunnen we bijsturen als nieuwe inzichten daar aanleiding toe geven. De lichtgroene projecten en/of verkenningen uit figuur 1 voeren we op dit moment uit om invulling te geven aan de RES-opgave voor 2030. De RES-opgave is namelijk gebonden aan landelijk afgesproken kaders en bestaat uit de opwek van hernieuwbare elektriciteit in de vorm van wind- en/of zonne-energie. Met het donkergroene blok geven we invulling aan onze groengasdoelstelling en met het paarse blok schetsen we onze inzet richting 2040. Met welke technieken we onze opgave voor 2040 kunnen invullen weten we nu nog niet. Dat komt omdat er op dit moment nog geen landelijke of regionale afspraken gemaakt zijn over hoe na afloop van de huidige RES in 2030 invulling gegeven wordt aan de opgave voor 2040. Daardoor zien we ook kansen om mogelijkheden voor innovatieve en creatieve oplossingen te verkennen die op dit moment nog geen onderdeel uit kunnen maken van de RES. Voor de Dorps Energiestrategie (hierna: DES) geldt dat het zwaartepunt van de uitvoering na 2030 komt te liggen.

Voor de realisatie en de borging van de uitvoering van de Energiestrategie geven we invulling aan de volgende activiteiten:

• We onderzoeken de mogelijkheden om invulling aan onze RES-opgave te geven door middel van de volgende verkenningen: energiehub De Wijk 20, Opwek Energie op Rijksvastgoed (hierna: OER) N48 en de verkenning windenergie bij Ruinerwold Noord. Mochten de verkenningen kansrijk blijken en worden besloten dat daar een vervolg aan gegeven moet worden, dan zal dit in ons ruimtelijk beleid mogelijk gemaakt moeten worden. Ook staan we open voor een alternatief plan vanuit inwoners om invulling te geven aan de nog openstaande RES-opgave, mits dit voldoet aan de gestelde kaders en regelgeving.
• Naast de mogelijkheid voor agrariërs om erfmolens van 15 meter hoog te kunnen realiseren, nemen we deel aan de pilot Erfmolens met een hoogte van 25 meter. Hierbij zetten we in op het structureel mogelijk maken van hogere erfmolens bij (agrarische) ondernemers.
• We ondersteunen inwoners en ondernemers met de lopende ondersteuningsprogramma’s om zonne-energie op gebouwen te realiseren.
• We bieden ondersteuning bij de realisatie van groengasprojecten.
• Binnen de DES bieden we lokale energie-initiatieven met een DES-loket ondersteuning en ruimte om met de opwek van duurzame energie aan de slag te gaan. Ook starten we met een denktank voor innovatieve en creatieve oplossingen om duurzame energie op te wekken. Indien nodig kijken we, als we een lokaal energie initiatief wenselijk vinden, waar ruimtelijk beleid aangepast moet worden.
• We starten met een pilot in twee dorpen en/of afgebakende gebieden om met een slim energiemanagementsysteem energie op te wekken, te gebruiken, te delen en op te slaan.
• Om de voortgang te monitoren maken we gebruik van de RES-monitor en de Regionale Klimaatmonitor. Ook wordt jaarlijks via onze begrotingscyclus (hierna: P&C-cyclus) gerapporteerd. Voor inwoners is dit inzichtelijk op onze duurzaamheidswebsite dewoldengeeftenergie.nl. In 2029 volgt een evaluatie en zo nodig een herijking van de Energiestrategie.

Tijdens de bijeenkomst van 23 juni 2025 presenteerde de gemeente de concept-Energiestrategie 2025-2040 en het Warmteprogramma. De energiestrategie beschrijft hoe De Wolden in 2030 ongeveer 70% van het elektriciteitsverbruik duurzaam wil opwekken (0,1 TWh) en in 2040 volledig energieneutraal wil zijn. Daarbij worden nog geen definitieve keuzes gemaakt over projecten; lopende verkenningen, zoals de Verkenning Windenergie Ruinerwold Noord en de Energiehub De Wijk 20, moeten eerst worden afgerond.

De strategie is gebaseerd op uitgangspunten als minimaal 70% lokaal eigendom, zorgvuldig omgaan met landschap en ruimte, het voorkomen van hinder en actieve betrokkenheid van inwoners. Mogelijke bijdragen aan de energieopgave komen uit zon op daken, erfmolens, grootschalige windenergie, energiehubs, lokale initiatieven en inwonersalternatieven.

Ook is aandacht besteed aan de opgave voor groen gas en de warmtetransitie. De gemeente zet in op energiebesparing, isolatie, lokale groen-gasprojecten en maatwerk per dorp of wijk. Het toekomstige warmteprogramma moet voldoen aan de Omgevingswet en bevat onder meer een planning voor wijken en dorpen, beschikbare warmtebronnen en participatie.

De concept-energiestrategie lag ter inzage tot 16 juli 2025; daarna wordt een definitieve versie ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden.

Tijdens de informatieavond van 23 juni 2025 lichtte de gemeente de concept-Energiestrategie en het toekomstige Warmteprogramma toe en werden ideeën opgehaald van inwoners en maatschappelijke partners. Besproken werd hoe De Wolden de doelen voor duurzame energie en groengas wil behalen, met aandacht voor zon op dak, windenergie, groengas, energiebesparing en lokaal eigendom. De gemeente benadrukte dat reacties uit de bijeenkomst worden meegenomen in de definitieve strategie en de reactienota voor de gemeenteraad.

Tijdens de gesprekstafels werd gesproken over een gebalanceerde energiemix, energieopslag, groengas, kernenergie, lokaal eigendom en participatie. Inwoners vroegen om duidelijke rollen en verantwoordelijkheden, betere ondersteuning van lokale initiatieven en meer samenwerking met energiecoöperaties. Ook werd aandacht gevraagd voor toegankelijke communicatie, startkapitaal voor lokale energieprojecten en het actief betrekken van inwoners bij de energietransitie. De opgehaalde input wordt verwerkt in het beleid voor lokaal eigendom, de Dorps Energie Strategie en het Warmteprogramma.