Pilot thuisbatterijen Ansen

Steeds meer mensen wekken hun eigen stroom op met zonnepanelen. Dat is goed nieuws. Tegelijk ontstaat er een nieuw probleem, het stroomnet raakt soms overvol. In het Ansen is daar iets slims op bedacht. En met succes!

In Ansen deden inwoners mee aan een proef waarbij thuisbatterijen niet individueel, maar juist samen werden gebruikt. Door die batterijen slim aan te sturen, bijvoorbeeld energie opslaan als er veel zon is en minder terugleveren tijdens piekmomenten, ontstaat er meer ruimte op het elektriciteitsnet.

En dat werkt. Met slechts negen thuisbatterijen werd de belasting op het net al met zo’n 5% verminderd. Daarnaast gebruikten deelnemers 20% tot 30% meer van hun eigen opgewekte zonne-energie. Minder verspilling dus, en minder kans op storingen.

Wat deze aanpak bijzonder maakt, is dat het niet alleen draait om techniek. Bewoners werkten samen en stemden hun energiegebruik op elkaar af. Zo ontstond er een soort lokale energiegemeenschap. Juist die combinatie van slimme technologie én samenwerking blijkt heel krachtig.

Het Nederlandse stroomnet staat onder druk. Denk aan de groei van zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s. Vooral op regionaal niveau ontstaan knelpunten, waardoor nieuwe aansluitingen soms lang moeten wachten.

Thuisbatterijen kunnen helpen, maar worden nu vaak nog vooral ingezet voor persoonlijk voordeel. In Ansen is juist gekeken wat er gebeurt als je ze inzet voor het grotere geheel. En dat blijkt een belangrijk deel van de oplossing te kunnen zijn.

De proef in Ansen laat zien dat lokale oplossingen echt verschil kunnen maken. Slim samenwerken met thuisbatterijen kan helpen om het stroomnet te ontlasten en de energietransitie in dorpen en wijken op gang te houden.

De techniek werkt dus. De volgende stap? Goede afspraken maken tussen bewoners, energiecoöperaties, netbeheerders en overheid, zodat dit soort slimme oplossingen op meer plekken toegepast kunnen worden.

Het project NO-GIZMOS onderzocht of thuisbatterijen kunnen bijdragen aan het verminderen van netcongestie. In een pilot in Ansen werden negen thuisbatterijen getest met verschillende manieren van aansturing. Daarbij werd gekeken naar zowel technische effecten op het elektriciteitsnet als naar de ervaringen van bewoners.

De belangrijkste conclusie is dat gecoördineerd aangestuurde thuisbatterijen een meetbare bijdrage kunnen leveren aan het verminderen van piekbelasting op het elektriciteitsnet. Met name een sturingsmodel gericht op ondersteuning van het regionale net leidde tot een gemiddelde piekvermindering van circa 4 à 5% op het middenspanningsnet. Daarmee laat het onderzoek voor het eerst zien dat thuisbatterijen niet alleen lokaal, maar ook regionaal een rol kunnen spelen bij congestiebeheer.

Bewoners bleken bereid om een deel van hun persoonlijke financiële voordeel in te leveren als dit het elektriciteitsnet helpt. Sterker nog: deelnemers kozen unaniem voor een model dat het net optimaal ondersteunt.

Het onderzoek concludeert dat de techniek beschikbaar is, maar dat de benodigde randvoorwaarden nog ontbreken. Er zijn afspraken nodig over compensatie, datadeling, contractvormen en samenwerking tussen energiegemeenschappen, netbeheerders en overheden. Volgens de onderzoekers kunnen energiegemeenschappen daardoor in de toekomst een belangrijke rol spelen bij het beheer van een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem.